Το νέο βιβλίο διηγημάτων του Χαρούκι Μουρακάμι που δεν έχει μεταφραστεί ακόμα στα ελληνικά.
Ο Μουρακάμι και οι ιστορίες του
Η πιο πρόσφατη κυκλοφορία βιβλίου του Χαρούκι Μουρακάμι είναι η συλλογή διηγημάτων 一人称単数 Ιτσινινσοο Τανσου, δηλαδή Σε Πρώτο Ενικό Πρόσωπο ή απλά Σε Πρώτο Ενικό. Η συλλογή αυτή εκδόθηκε το 2020 και είμαι πολύ περήφανη κάτοχος και πλέον αναγνώστρια αυτού του πολύ όμορφου σκληρόδετου τόμου στα ιαπωνικά.
Αν δεν παρακολουθεί κάποιος λογοτεχνικά νέα στα Ιαπωνικά, θα νομίζει ότι ο Μουρακάμι έχει γράψει μόνο τα βιβλία που τον έκαναν γνωστό στη Δύση. Όμως, η αλήθεια είναι, ότι είναι πολυγραφότατος, καθώς δημοσιεύει πολύ συχνά σε λογοτεχνικά περιοδικά, αλλά και σε άλλα, ποικίλης ύλης. Μικρά διηγήματα, πεζογραφήματα ή άρθρα που ασχολούνται με πληθώρα θεμάτων.
Στην έκδοση αυτή περιλαμβάνονται 8 διηγήματα, από τα οποία, μόνο ένα, το ομότιτλο, εκδίδεται για πρώτη φορά. Τα υπόλοιπα είχαν εκδοθεί σε λογοτεχνικά περιοδικά ή και ακόμα, μεταφραστεί στα Αγγλικά. Η αγγλική μετάφραση του βιβλίου κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 2021 (μετάφραση: Philip Gabriel) με τον τίτλο First Person Singular.
Σε πρώτο ενικό
Όπως μας αναφέρει ξεκάθαρα στον τίτλο, οι 8 ιστορίες είναι γραμμένες σε πρώτο ενικό πρόσωπο, ο συγγραφέας απευθύνεται άμεσα στον αναγνώστη και μιλάει ο ίδιος, ως έχει, χωρίς κάποια περσόνα που να παρεμβάλλεται ανάμεσα στον αναγνώστη και τον συγγραφέα. Ή ίσως όχι; Ο ίδιος ο Μουρακάμι μας αφήνει να αποφασίσουμε, μιλάει για τον εαυτό του, ή είναι μυθοπλασία; Έχει τελικά σημασία;
Κατά συνέπεια, ο τόνος των διηγημάτων είναι αυτός της προσωπικής αφήγησης, της ανάμνησης, της απολογίας. Ο συγγραφέας, αφήνει τον μαγικό ρεαλισμό του στην άκρη, κάθεται απέναντι στον αναγνώστη, σαν φίλος, και αφηγείται. Αυτό τουλάχιστον θέλει να μας κάνει να νομίζουμε, μέχρι τη στιγμή που μια ομιλούσα μαϊμού θα γίνει ο κύριος συνομιλητής του ήρωα του διηγήματος (Απολογία της μαϊμούς από την Σιναγκάβα), ή, τότε που η ανάμνηση ενός γεγονότος μυθοπλασίας, καταλήγει να γίνει πραγματικότητα στο μέλλον (Ο Τσάρλι Πάρκερ παίζει Μπόσα Νόβα).
Τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και μυθοπλασίας σείονται ακόμα παραπάνω όταν ο συγγραφέας συναντάει κάποιον σε ένα μπαρ, ο οποίος του επιτίθεται για ένα γεγονός για το οποίο ο Μουρακάμι δεν έχει καμία ανάμνηση (Σε πρώτο πρόσωπο). Να σημειωθεί ότι, ακολουθώντας αυτή τη θεματολογία, ένα από τα πρόσωπα στα οποία ο συγγραφέας δίνει φωνή, είναι ο αδερφός μιας φίλης του, ο οποίος πάσχει από σοβαρή απώλεια μνήμης (Με τους Beatles）
Βασικά θέματα
Όπως ίσως, θα έχεις διαπιστώσει από τις ως τώρα πληροφορίες, ο συνδετικοί κρίκοι σε όλες τις ιστορίες, αφορούν την μνήμη και την απώλεια της. Ο συγγραφέας, μέσω των ηρώων alter ego του, διερευνά πως η μνήμη διαμορφώνει την αίσθηση του εαυτού και πόσο εύθραστο και αβέβαιο είναι το οικοδόμημα αυτό. Πολλές φορές ο αφηγητής μας θυμάται γεγονότα, τις περισσότερες φορές όμως, η αναμνήσεις αυτές αποδεικνύονται υποκειμενικές, θολές, ίσως προϊόν μυθοπλασίας ή ονείρου.
Δεν υπάρχει απτή πραγματικότητα, παρά μόνο οι ιστορίες που φτιάχνουμε για αυτήν; Κι αν είναι έτσι, είμαστε τελικά οι ιστορίες που έχουμε οι ίδιοι δημιουργήσει στο κεφάλι μας; Έχει τόση μεγάλη σημασία να διαφοροποιήσουμε τη υποκειμενικότητα από την πραγματικότητα;
Ένα άλλο βασικό συστατικό των ιστοριών, που έχει να κάνει με τη μνήμη, είναι το πέρασμα του χρόνου και η απώλεια. Και είναι ένα συστατικό που νιώθω ότι μπορείς να το καταλάβεις, μετά από κάποια ηλικία. Τα γεγονότα, από τη στιγμή που θα γίνουν μνήμη, παύουν να υπάρχουν. Το πέρασμα του χρόνου συνεπάγεται μια διαρκή, συστηματική και τρομακτική απώλεια. Συνεπάγεται το γήρας και ο συγγραφέας σε πολλά σημεία το διαπιστώνει με μια γλυκόπικρη συνειδητοποίηση.
Για τον αναγνώστη που περιμένει ένα άλλο Νορβηγικό Δάσος ή Κουρδιστό Πουλί, ίσως απογοητευθεί (ή θα παραξενευτεί στην καλύτερη περίπτωση) από το διαφορετικό στυλ και περιεχόμενο που θα συναντήσει σε αυτό το βιβλίο. Όμως η οικουμενική ματιά του συγγραφέα και η αναλυτική εσωτερική του ματιά στον ανθρώπινο ψυχισμό, θα προξενήσουν βαθιά συναισθήματα και μια νοσταλγική διάθεση, σε όλους όσους νιώθουν το βαρύ πέρασμα του χρόνου.
Σημείωση: Διαβάζοντας το βιβλίο στα ιαπωνικά
Σίγουρα δεν είναι μια επιλογή για αρχάριους. Θα το πρότεινα σε προχωρημένους γνώστες της γλώσσας ή σε περιπετειώδεις ενδιάμεσου επιπέδου, ειδικά αν υπάρχει η βοήθεια του παράλληλου αγγλικού κειμένου. Σε κάθε περίπτωση, η γλώσσα δεν είναι ιδιαίτερα περίπλοκη και το επίπεδο των Κάντζι που θα χρειαστείς, όχι τόσο υψηλό. Διαφορετικά, μπορείς πάντα να το διαβάσεις στην αγγλική έκδοση. Ή, να αναμένεις την περίπτωση ελληνικής μετάφρασης; ‘Η, ίσως να βρεις κάποιο άλλο βιβλίο του επιπέδου για να ξεκινήσεις;